وبلاگ تخصصي جغرافيا و برنامه ريزي شهري
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
عدالت اقتصادی لازمه و جزئی از عدالت اجتماعی است وبه مفهوم قسط در اسلام نزدیك است . عدالت اقتصادی یك اصل كلی در نظام اقتصادی اسلام است و عبارت است از تساوی امكانات یعنی عدالت در توزیع ثروت ، تقسیم عادلانه موا د اولیه طبیعی برای افراد جامعه و تناسب كار انجام شده با مزد در یافت شده همچنین در نظام اقتصاد اسلامی فعالیت های اقتصادی كه موجب تخریب ، تجاوز و نابودی حقوق دیگران شود ممنوع می باشد و بال عكس فعالیت های كه موجب رشد ، توسعه و امكان بهره برداری همه از حقوق مساوی باشد مجاز می باشد .
خداوند به عدالت خواهی ، بخشش وبه دستگیری نزدیكان فرمان میدهد :
ان الله یامر بالعدل والاحسان و ایتا ذی القربی .(نحل 90)
ای اهل ایمان به پادارندگان قسط وداد باشید وبه خاطر خدا گواهی دهید :
یا ایها الذین آمنو اكونو اقوامین بالقسط شهداء .(نساء135)
در نظام های سرمایه داری رشد اقتصادی به عنوان مهم ترین هدف نظام اقتصادی بر شمرده می شود و مصلحت فرد بر مصالح اجتماعی اعم از توسعه و عدالت مقدم می باشد دیگر آنكه در نظام سرمایه داری سر جمع لذت اهمیت دارد و نه چگونگی توزیع لذت بین افراد جامعه . اگر نابرابری موجب افزایش سر جمع كل لذت در جامعه شود مطلوب است و گرنه باید با آن مبارزه كرد . اما اسلام این مطلب را رد كرده و مصلحت عموم مسلمین را در نظر می گیرد و امنیت اقتصادی ، عدالت اقتصادی ، رشد و توسعه اقتصادی ممكن است مارا از عدالت اجتماعی دور سازد و لیكن با توجه به اینكه در اسلام تكیه بر عدالت شده است ، پس توسعه اقتصادی كه خود عدالت را در پی دارد بر رشد اقتصادی مقدم می باشد .
در اینجا لازم است تفاوت میان رشد و توسعه را خاطر نشان شویم .
رشد و توسعه :
زیرا آنچه كه همواره همزمان با توسعه مطرح می شود ، رشد است و البته در نگاه عوام رشد و توسعه مترادف هم دیده می شود . اما با توجه به تفاوت های كلیدی این دو كلمه لازم است هر دو مفهوم به طور كامل اشكار شود زیرا تداخل این دو در مفاهیم دیگر اشكالات اساسی ایجاد می كند .
رشدبه معنای به راه راست شدن ، در راه هدایت بودن ، پایداری و مقاومت در طریق حق و نمو كردن و بالیدن یا نمو و بالش است كه در اینجا بیشتر معنای نموكردن آن مطرح است و طبق مدل رشد «هارود – دومار» اضافه شدن سرمایه گذاریها ی خالص جدید بر ذخایر سرمایه برای رشد ضروری است . به معنای افزایش نمو ،قابل اندازه گیری می باشد به این صورت كه مثلا افزایش تولید را یك سال یا سال مورد نظر (پایه) مقایسه می كنیم افزایش تولید ناخالص ملی ( GNP ) در سال مورد نظر نسبت به سال پایه را رشد اقتصادی می نامند . افزایش در تولید كالا و خدمات نتیجه رشد اقتصادی است . كه بر اثر افزایش نیروی كار در طول زمان كه جویای كار می باشد و زمینه تولید كالا و خدمات را فراهم می سازند روی میدهد و شكل دیگر رشد در نتیجه اقزایش در كارآیی اقتصادی كه در نتیجه بهره گیری از سطوح بالاتر تكنولوژی و سازماندهی تولید اتفاق می افتد و نهایتا عامل دیگر رشد رابه كار گیری ظرفیت های خالی میتوان نام برد كه البته به كار گیری ظرفیت خالی تفاوتی كه با افزایش نیروی كار كالا و خدمات جدید تولید شده و كار و سرمایه جدید به كار گرفته می شود اما در ظرفیت خالی كار و سرمایه ای یه خدمت گرفته می شود كه در گذشته آماده سازی و رها شده است .
با توجه به اینكه رشد اقتصادی ، سطح زندگی افراد را بالا می برد و موجب افزایش فرصتهای شغلی و كاهش نرخ وبیكاری می شود ، یكی از اهداف كلان اقتصادی بر شمرده می شود . البته باید در نظر داشت رشد اقتصادی برای افزایش تولید بدون هیچ حد ومرزی منابع طبیعی را تخریب كرده و لطماتی را به محیط زیست وارد می آورد و اینجاست كه در مقابل آن مسئله توسعه پایدار مطرح می گردد . توسعه آن جا مطرح می گردد كه بحث از جامعه به میان آید و هدف اسلام نیز اصلاح اجتماع است .
توسعه اقتصادی دارای مفهومی گسترده تر و جامع تر از رشد اقتصادی می باشد به این صورت كه علاوه بر آنكه مسائل كمی را در بر می گیرد شامل شاخص های كیفی نیز می باشد وچگونگی تغییرات فنی وسازمانی در كیفیت تولید و تخصیص منابع انسانی و مادی و كاهش نابرابری و فقر، بهبود كیفیت زندگی ، حفظ محیط زیست و … را نیز شامل می شود . این است كه توسعه اقتصادی خود متضمن ادامه رشد اقتصادی است . بخش های مختلف اقتصادی یك جامعه اعم از تولید ، توضیع و مصرف ، قسمتی از فرهنگ آن جامعه را تشكیل می دهند و بدینسان اقتصاد یك زیر مجموعه فرهنگی به شمار می آید پس باید پذیرفت كه فرهنگ بخشی جدا نشدنی از فرایند اقتصادی و اجتماعی توسعه در كشورها است پس می توان گفت كه توسعه بدون توجه به فرهنگ یك نوع رشد بدون روح است . در حالیكه توسعه اقتصادی ، شكوفا و متعادل است وبخشی از فرهنگ یك ملت است . به تعبیر دیگر توسعه اقتصادی نوعی رشد اقتصادی است همواره با افزایش ظرفیت های تولیدی اعم از ظرفیت های فیزیكی ، انسانی و اجتماعی كه در كنار آن نهادهای اجتماعی نیز متحول خواهند شد . نگرش ها تغییر خواهند كرد توان بهره برداری از منابع افزایش یافته و هر روز خلق جدیدی صورت خواهد گرفت .
پراسد میسرا اقتصاددان هندی پیرامون توسعه می گوید :
توسعه به عنوان یك مفهوم متعالی ، دستاورد بشری و پدیده ای چند بعدی است وفی نفسه یك مسلك به حساب می آید . توسعه به دلیل اینكه دستاورد انسان محسوب می گردد ، در محتوا ونمود دارای مختصات فرهنگی است و بر تحول ارگاتنیك دلالت دارد . هدف از توسعه ، ایجاد زندگی پر ثمره ای است كه توسط غرهنگ تعریف می شود و چون در اسلام ارزش ها و باید ها ونباید ها مشحص شده اند و مبانی فرهنگی و چارچوب كلی آن معلوم است می توان چنین استنباط كرد كه توسعه نیز باید اسلامی باشد زیرا باید بر مبنای مبانی و ارزش های دینی استوار باشد و مبانی اسلامی معیاری است برای سنجیدن شاخص های توسعه ، در نتیجه در یك جامعه اسلامی می بایست توسعه اقتصادی را نیز كه زیر مجموعه ای از توسعه است را بر مبنای اسلام عملی ساخت . نوسعه به خاتر داشتن مفهومی گسترده دارای تعاریف گوناگون می باشد از جمله : لوئیس : توسعه اقتصادی فرایندی است كه موجب افزایش تولید سرانه شاغلی نیروی كار در بلند مدت می شود .
می یرز : توسعه اقتصادی فرایندی است كه موجب افزایش درامد سرانه در بلند مدت می شود .
هیگینز : توسعه اقتصادی فرایندی كه كه اقتصاد از یك دوگانگیبه اقتصاد مدرن می رسد .
كوزنتز : توسعه اقتصادی افزایش ظرفیت های تولیدی و تنوع در تولیدات یك جامعه در بلند مدت است .
توسعه اقتصادی را به سهولت رشد اقتصادی نمی توان اندازه گیری كرد زیرا توسعه اقتصادی علاوه بر آنكه كمی است كیفی نیز می باشد ضمن آنكه توسعه اقتصادی یك پروسه طولانی مدت است حال آنكه ما ، در یك سال می توانیم شاهد رشد اقتصادی باشیم و همچنین جامعیت و فراگیر بودن توسعه ، كار اندازه گیری آن را مشكل می كند زیرا باید تمام جامعه را از جمیع مسائل بررسی كنیم و دیگر آنكه انسان محور توسعه می باشد اما با این وجود شاخص هایی برای اندازه گیری در نظر گرفته شده است مانند شاخص توسعه انسانی .
از جمله مواردی كه مواجهه با آن تفاوت میان رشد و توسعه اقتصادی را روشن می سازد ، رشد اقتصادی هم با توسعه منفی ، می باشد به این صورت كه تولید ناخالص ملی ( GNP ) افزایش پیدا كرده باشد اما به قیمت تضعیف شدن برخی از افراد جامعه می باشد و صروت مانند توپی در دست سروتمندان باشد و دیگر افراد جامعه روز به روز فقیرتر شوند این نوعی از رشد اقتصادی با توسعه منفی می باشد و البته برعكس این حالت نیز امكان پذیر است یعنی اینكه ممكن است در فرایند توسعه اقتصادی شاهد رشد اقتصادی منفی باشیم اما چون رشد اقتصادی كوتاه مدت بوده و توسعه اقتصادی بلندمدت ، توسعه اقتصادی این رشد منفی را پوشش خواهد داد .
همان طور كه اشاره شد مدت زمان رشد وتوسعه از دیگر تمایزات این دومی باشد رشد اقتصادی كوتاه مدت و گذرا می باشد به همین علت ثبات و پایداری ندارد ولیكن توسعه اقتصادی در طولانی مدت حاصل می شود و به علت آنكه جامعه از هر نظر برای توسعه آماده شده است در صورت مواجهه با یك رشد منفی در كوتاه مدت ثبات خود را از دست نمی دهد و تعادل خود را حفظ می كند . در جدول زیر می توان رشد و توسعه را با یكدیگر مقایسه كرد .
جدول تفاوت رشد و توسعه :
|
توسعه |
اجتماعی |
همه جانبه |
كمی كیفی |
بلند مدت |
|
رشد |
انفرادی |
تك بعدی |
كمی |
كوتاه مدت |
جایگاه IT در تحقق عدالت :
با توجه به آنچه كه پیرامون توسعه بیان شد مسئله عدل از جزای لاینفك و جدایی ناپذیر آن می باشد . حال برای آنكه نقش فناوری اطلاعات در تحقق عدالت در جامعه روشن گردد موضوع را با بیان مصداق هایی در جامعه پی می گیریم . طبیعی است كه اصالت فناوری اطلاعات این است كه دسترسی به اطلاعات را برای همگان را مقدور نماید و در این صورت است كه نوعی عدالت در جامعه حاكم می شود این عدالت را می توان عدالت در دسترسی اطلاعات و یا عدالات اطلاعاتی نامید . در این صورت افراد جامعه به روشنی بعه حقوق خود واقف بین شوند و در این صورت می توانند حق خود را مطالبه نمایند كه در این صورت می توانند از تضعیع حقوقشان جلو گیری نمایند همچنین وقتی كه اطلاعات در دسترس همگان باشد در صورتی كه فرد یا گروهی از حقوقش تخطی نماید دیگران از آن آگاهی می نمایند كه در این صورت حتی از فناوری اطلاعت به عنوان یك ابزار كنترلی بهره جسته ایم .
از جمله مثال های عینی كه می توان برای مطالب فوق جست ، عدالت در خرید و فروش و تجارت است به این صورت كه یك نهاد دولتی را در نظر بگیرید كه برای خرید كالایی تنها از چند شركت كه با آنها آشنا است استعلام به عمل آورد در این صورت شركت های دیگری كه تولید كننده آن كالا بوده اند امكان فروش كالای مزبور را به آن نهاد دولتی از دست خواهند داد و این به دلیل آن است كه آنها از موضوع خرید فوق اطلاعاتی نداشتند .
حال اگر آن نهاد برای خرید آن كالا ملزم شود كه نیاز مندیهای خود را بر روی سایت آن شركت قرار دهد و طبق ضوابطی كه برای خرید در آن نهاد تعریف می شود این خرید صورت گیرد دیگر شركت های بیشتری میتوان در این بازار حضور داشته باشد شبیه همان كاری كه در مناقصه ها و از طرق جراید انجام می گردد . البته در صورتی كه این كار از طریق اینترنت و وب سایت آن نهاد صورت گیرد مزایای خواهد داشت از جمله اینكه آگهی چنین مناقسه ای می تواند در دسترس همگان قرار گرفته و نیز خیلی شفاف این عملیات صورت پذیرد تا اینكه در آن حقی ضایع نگردد در صورتی كه برای چنین امری فرم هایی طراحی گردد به نحوی كه دیگر بجای فرد سیستم بررسی ها را انجام دهد در این عملیات تجاری شبه كمتری بوجود خواهد آمد .
ایرادی كه ممكن است گرفته شود شاید این باشد كه ممكن است یك نفر خود به سراغ وب سایت شركت مذكود نرود و در این عملیات تجاری نتواند شركت كند كه در این صورت این مسئله منافی عدالت نمی باشد زیرا اطلاعات در دسترس عموم قرار داشته است لیكن خود فرد قصور كرده است و طبق تعریف عدالت هر كس به اندازه استحقاقش از منابع باید برخوردار گردد .
مثال دیگری كه بر سر كلاس درس مطرح گردید و یكی از موارد شایع بی عدالتی در جامعه ما به شمار می آید مسئله استخدام نیرو می باشد . در صورتی كه از فناوری اطلاعات در این ضمینه استفاده نگردد یك مقام مسئول می تواند بر ااساس عقیده و تمایلات شخصی خویش نیرو گزینش نماید و چه بسا كه ضابطه جای خود را به رابطه دهد در این صورت واضح است كه حقوق برخی ضایع شده است و این با عدالت منافات دارد برای جلو گیری از این مسئله و تحقق عدالت بر اساس فناوری اطلاعات پیشنهاد می شود فرمهای خاصی برای گزینش افراد طراحی و بر روی سایت آن نهاد قرار گیرد تا هرآنكه بخواهد بتواند در این گزینش شركت نماید تا اینجا یك قدم به عدالت نزدیك شده ایم زیرا در حالت قبل عده ای از این گزینش عمومی مطلع نمی شدند و برخی دیگر هنگامی متوجه موضوع می گردیدند كه افراد مورد نظر به استخدام در آمده بودند . مورد بعد گزینش توسط سیستم می باشد كه عاقلانه ترین روش خواهد بود زیرا تنها در این صورت است كه هیچ گونه اعمال نظر شخصی وجود ندارد و سیستم افراد را بر اساس امتیازهای بدست آورده گزینش می كند و البته فواید دیگری از این دستگاه برای این روش می توان برشمرد .
موارد دیگری كه باید به آن اشاره شود نقش افراد در تعیین سرنوشتشان است از ضروریات یك جامعه توسعه یافته این است كه عموم افراد بتوانند در سرنوشتشان سهیم باشند و بهترین را برای محقق شدن این امر استفاده از فناوری اطلاعات می باشد زیرا تنها در این صورت است كه با كمترین حزینه بیشترین افرادی كه مایلند در یك نظر سنجی شركت داشته باشند این امكان برایشان فراهم می گردد .
البته با كمی تعمل می توانیم موارد دیگری از كار برد فناوری اطلاعات و نقش آن را در تحقق عدالت بوضوح مشاهده كنیم .
نوآوری و توسعه :
اختراعات و نوآوریها ، مهمترین گامها برای تولید تكنولوژی و پیشرفت صنعتی به شمار می آیند .این عوامل (اختراعات و نوآوریها) نیروی محركه تكنولوژی ، اقتصاد ، و فرهنگ یك جامعه محسوب می شود . نوآوری یعنی یك راه حل برای یك مشكل مشخص در زمینه تكنولوژی است .یك نوآوری ممكن است به یك تولید یا یك فرایند مربوط شود . یك اختراع ، اگر جدید باشد ، در عین حالی كه یك نوع مالكیت معنوی برای مختنرع آن ایجاد خواهد كرد ، در صنعت نیز كاربرد خواهد داشت . در حقوق بین الملل مالكیت صنعتی محترم شمرده می شود و لذا بدون اجازه مخترع نمیتوان از اختراع او استفاده كرد .حقوق مالكیت صنعتی شامل موارد زیر میگردد :
1)اختراعات(patents)
2)ابتكارات یا مدلهای بهره برداری(Utility models)
3)طراحیها(Designs)
4)علائم تجاری(Trademarks)
اختراع ثبت شده یا پروانه نوآوری ، یك سند منتشر شده با قابلیت كاربرد است كه به وسیله یك سازمان دولتی (معمولااداره ثبت اختراعات در هر كشور) به ثبت می رسد . پروانه نوآوری ، حاوی اطلاعاتی در مورد یك نوآوری یا خلاقیت است كه به طور قانونی میتواند فروخته شود ویا به تولید برسد وهمه حقوق آن متعلق به مالك آن است .
ابتكار یا مدل بهره برداری ، یك نوآوری قابل حفاظت است كه معمولا توسط یك سازمان دولتی بت می شود ودر مدارك مربوط به آن شرح نوآوری ، نمودارها وتصاویر آمده و گاهی با خود مدل همراه است . معمولا ابتكارات را به علت محدود یتهای كه دارند كمتر ثبت می كنند (مثل اختراعات ) زیرا اغلب شامل هزینه كمترند و فاقد گامهای اختراعی هستند و لذا قوانین حفاظتی با شدت كمتری در مورد آنها اعمال می شود و مدت زمان حفاظت آنها هم در مقایسه با اختراع كمتر است . در هر حال حقوق مربوط به ابتكار نیز كم وبیش مشابه اختراع است البته با محدودیت های كمتر .
طراحی صنعتی ، از جنبه های تزیینی كالا گرفته تا طراحی روی جلد یك كتاب و طراحی تجهیزات وغیره را شامل میشود . طراحی صنعتی نیزقابل ثبت در اداره ثبت اختراعات دولتی است . طراحیهای صنعتی ثبت شده (حفاظت شده ) را نمیتوان بدون اجازه مالك یا مولف آن كپی یا تقلید كرد . البته قانون حفاظت از طراحی صنعتی برای یك دوره زمانی معینی است حقوق مالكیت طراحی صنعتی تحت قوانین حق مولف (Copy write) است كه مانع از تقلید یا نسخه برداری از آن می شود .
علائم تجاری ، علائمی هستند كه مشخصات یك كالا یا خدمات یك شركت تجاری یا صنعتی را برجسته و متمایز میكند . به طور كلی علامت تجاری نیز توسط اداره های ثبت دولتی حفاظت می شود . اگر یك علامت تجاری حفاظت شده باشد ، هیچ شخص یا شركت دیگری ، بدون اجازه مالك آن حق استفاده از آن را ندارد . علائم تجاری حفاظت شده ، محدودیت زمانی ندارند ، اما معمولا توسط ثبت كنند گان آنها هر1یا 5یا 10ودر ایران تا هر 20 سال تجدید ثبت می شوند . اطلاعات ثبت شده اختراعات ، مدلهای بهره برداری (ابتكارات) و طراحیهای صنعتی ، معمولا به عنوان اطلاعات تكنولوژیكی شناخته می شوند . اطلاعات تكنولوژیكی همچنین ممكن است شامل اظلاعات ثبت نشده ای كه در فرایند نوآوری و اكتشاف برای كاربرد های تجاری بدست می آیند ، بشوند .
حق امتیاز (Licencing) وتهیه دانش فنی دو روش عمده بكار گیری انتقال تجاری این تكنولوژی هستند . حق امتیاز مالكیت صنعتی ، وسیله ای است كه مالكان آنها (اعم از اختراع ، طراحی صنعتی ابتكار و علامت تجاری) میتوانند حقشان را به دیگران (دریافت كنندگان حق امتیاز) برای استفاده ازاین دارایی (مالكیت) واگذار كنند .
تهیه دانش فنی ممكن است موضوع یك موافقت نامه برای انتقال اطلاعات فنی و مهارت ها و استفاده وبه كار گیری آنها در تكنیك های (فنون) صنعتی باشد . اطلاعات فنی و مهارت ها ممكن است در اسناد موافقت نامه شرح داده شوند و یا از طریق آموزش توسط مهندسین ، تكنسین ها ، متخصصان و یا سایر كارشناسان انتقال داده شوند .
دانش فنی همچنین ممكن است از طریق مشاوران یا كارشناسان حرفه ای كه خدمات و كمكهای فنی (آموزش مهندسین ، استقرار كار خانه ، عملیات تولید و تعمیرو نگهداری ) را تقبل كرده اند ، منتقل گردد . در بسیاری از موارد این مشاورین و كار شناسان حرفه ای ، مطالعات قبل و بعد از سرمایه گذاری در پروژه ها از جمله مطالعات اقتصادی ، فنی ، مالی سازمانی و برنامه های گسترش تولید و بازیابی هم به عهده می گیرند.
ابداعات كاربردی :
كاربرد تكنولوژی در برنامه های توسعه مستلزم در خواست تكنولوژی برای برآوردن نیازهای معینی است . فرآیند در خواست تكنولوژی نیز مستلزم تعامل فعالیتهای مثل تشخیص نیازهای تكنولوژی در چار چوب هدفهای تو سعه اقتصادی ، اجتماعی ، بدست آوردن اظلاعات منابع جایگزین از جمله منابع محلی ، تشخیص استفاده كنندگان بالقوه تكنولوژی ، ارزشیابی وانتخاب مناسبترین تكنولوژی ، نرم افزار های تكنولوژی ، هزینه ها ، پذیرش و جذب تكنولوژی وارداتی ، حداقل آلودگیها و ضایعات زیست محیطی تكنولوژی ، حداكثر استفاده ار نتایج آن در همه بخشهایی اقتصادی است كه در مجموع دانش یا اطلاعات كجایی تكنولوژی را تشكیل می دهند .
برای اطمینان از كارآیی و استفاده از منابع قابل دسترس توسعه تكنولوژی بایستی از طریق تجزیه و تحلیل اطلاعات روزآمد و مربوط به موضوع اقدام كرد و برای توسعه و مدیریت تكنولوژی ، بایستی به ایجاد و تقویت موسسات ملی برای هر سه طبقه (دسته) اطلاعات (دانش چرائی ، دانش چگونگی و دانش كجائی) پرداخت .
انواع اطلاعات دانش چرائی و دانش چگونگی برای محققین به منظور تولید ، توسعه و پیشرفت تكنولوژی مفیدند . به عبارت دیگر انواع اطلاعات دانش چرائی و دانش چگونگی مورد نیاز محققین ، متخصصین ، مشاورین و مدیران برای ارتقاء و استفاده از تكنولوژی هستند . انواع اطلاعات دانش كجائی نیز بیشتر مورد استفاده "سرمایه گذاران" است البته همه این اطلاعات برای مدیریت و توسعه منابع اطلاعات تكنولوژی نقش مكمل دارند ، اما حق اطلاعات هم این است كه برای استفاده كنندگانی قرار گیرد كه واقعاً به آنها نیاز دارند.
1) ویپو ( WIPO )
The World Intellectual property Organization .
سازمان جهانی مالكیت معنوی WIPO ، یكی از نظامهای اطلاعات علوم و تكنولوژی است كه در گسترش دستیابی به اطلاعات تكنولوژی (اطلاعات تكنولوژی موجود در پروانه های نوآوری -پتنتها) و آموزشهای لازم در مورد شیوه های بازیابی و اشاعه اطلاعات تكنولوژیكی به كشورهای در حال توسعه كمك می كند .
برنامه ویپو برای اشاعه اطلاعات اختراعات ثبت شده از سال 1975 آغاز گردید . هدف اصلی این برنامه ارائه خدمات اطلاعاتی رایگان در زمینه اختراعات ثبت شده جهانی به موسسات و سازمانهای استفاده كننده در كشورهای در حال توسعه است كه بر اساس موافقتنامه منعقده بین دفتر امور بین المللی ویپو و دفاتر ثبت مالكیتهای صنعتی در كشورهای صنعتی صورت گرفته است (1988) .
ویپو علاوه بر تهیه گزارش های تحقیق ، جستجوی كامپیوتری در انواع پایگاه های اطلاعاتی و تهیه نسخه های اختصاصی از اسناد پتنتها ، بر اساس درخواست متقاضیان ، در باره اینكه آیا اختراع مورد تقاضای آنها هم حفاظت شده است یا خیر ، اطلاعات لازم را ارائه می دهد .
مركز اسناد بین المللی اختراعات ثبت شده ( INPADOC ) كه در سال 1972تاسیس شده خدمات ارجاعی لازم را در مورد اطلاعات اختراعات ثبت شده ارائه می دهد . این مركز دارای یك مخزن عظیم از اسناد و مدارك اختراعات است و با ایجاد پایگاه اطلاعات كامپیوتری ، اطلاعات كتاب شناختی كلیه این اسناد و مدارك را كه شامل عنوان اختراع ، نام مخترع ، موضوع و رده بندی ، تاریخ ثبت و … قابل بازیابی نموده است . بدیهی است كه این اطلاعات با همكاری و مشاركت دفاتر یا اداره های ثبت اختراعات كشورهای عضو گرداوری شده است بطوری كه در حال حاضر اطلاعات كتاب شناختی اختراعات ثبت شده در بیش از 50 كشور جهان در این مركز ذخیره شده است .
مركز بین الكللی اسناد اختراعات ، بیشتر به سازمانهای دولتی كشور های عضو ، خدمات اطلاعاتی ارائه می دهد البته اشخاص ، محققین غیر وابسته به سازمانهای دولتی هم می توانند از طریق معری دفاتر ثبت اختراعات كشورشان از این خدمات اطلاعاتی استفاده كنند . این مركز آمار گیری پاسخ گویی به هر نوع پرسش در مورد اختراعات ثبت شده (از جمله تعیین اینكه یك اختراع در چه كشورهایی ثبت شده و یا اینكه چه اختراعاتی مشابه هستند) را دارد .
علاوه بر این سازمان جهانی مالكیت معنوی همواره آمادگی خود را برای برگزاری دوره های آموزش استفاده از اطلاعات تكنولوژی (اختراعات ثبت شده) اعلام نموده و هرساله تعدادی از این دوره ها را در سطوح ملی و بیت المللی برگزار می كند . این سازمان همچنین كشورهای عضو را در جهت سازماندهی اطلاعات اختراعات و ایجاد پایگاه های اطلاعاتی از طریق ارائه كمك های كارشناسی و تجهیزاتی ، یاری میكند .
2) یونیدو ( UNIDO ) :
The Umited Natioms Industrial Development Organization .
سازمان توسعه صنعتی ملل متحد ( UNIDO ) یكی دیگر از سازمانهای بین المللی برای تهیه اطلاعات تكنولوژیكی در بخش صنعت است .
برای شتاب بخشیدن به توسعه تكنولوژی در كشور های در حال توسعه ، یونیدو تصحیلات و امكانات نسبتا مناسبی را برای انتخاب ، انتقال و ارتقاء سطح تكنولوژی ، در اختیار این كشورها قرار می دهد . برای نیل به این هدف یونیدو فعالیت های خود را در 5 بخش زیر متمركز نموده است :
1- ایجاد و افزایش ظرفیت تكنولوژیكی كشور های در حال توسعه .
2- ایجاد آگاهی بیشتر و استفاده از تكنولوژی های پیشرفته .
3- ایجاد كنترل بیشتر انتقال تكنولوژی های نامناسب و بهره مند شدن كشورهای در حال توسعه از انتقال تكنولوژی های مفید و مناسب .
4- كاربرد موثر و بیشتر تكنولوژی های زیست محیطی .
5- سهولت دسترسی به اطلاعات صنعتی ، تكنولوژیكی برای شركت های تولیدی و صنعتی .
اطلاعات تكنولوژیكی توسط یونیدو و از طریق سیستم ها (نظام ها) و پایگاه های اطلاعاتی زیر قابل دسترس است :
● سیستم اطلاعات صنعتی ( INDIS )هطلاعات كامپیوتری شده از چكیده های توصعه صنعتی ( IDA ) یونیدو است . این سیستم شامل گزارش های فنی ، مطالعات اقتصادی و گزارش های كار ارائه شده در اجلاس های یونیدو است كه دسترسی به آنها از طزیق یك سیستم خط پیوسته
( on-line ) امكان پذیر است . این سیستم در حال حاضرحدود 16000عنوان اطلاعات كتاب شناختی همراه یا چكیدهی آنها را در بر می گیرد و هر ماه حدود 100 مدخل جدید به آن اضافه می شود . علاوه بر آن این سیستم ، اطلاعات مربوط به موسسات تحقیق و توسعه ( R and D ) در زمینه های متا لوژی ، فلزات غیر آهنی ، بیوماس صنعتی و انرژی خورشیدی را شامل می شود .
● سیستم مبادله اطلاعات تكنولوژیكی ( TIES ) . این سیستم شامل اطلاعات مربوط به موافقت نامه های انتقال تكنولوژی در كشور های عضو است . این اطلاعات فقط برای موسسات كشورهای عضو كه اطلاعات مربوط به موافقت نامه های انتقال تكنولوژی خود را به صورت متقابل (دو جانبه) مبادله كرده و در اختیار این سیستم قرار داده اند (و حتی در برخی موارد محرمانه است) قابل دسترسی است.
● سیستم اطلاعات انرژی ( EIS ) . یك پایگاه داده های خط پیوسته ( on-line) است كه شامل اطلاعات كتاب شناختی و چكیده مطالب مربوط به انرژی است . اطلاعات موجود در این بانك با استفاده از اصتلاح نامه انرژی ( Thesaurus of Energy ) ذخیره و بازیابی می شود و شامل گزارش های ادواری در مورد فعالیت های انرژیكی یونیدو ، دست نامه ها ، راه نما ها ، تكنولوژی انرژی ، اطلاعات نرم افزاری و سایر زمینه های مربوط است .
● پایگاه داده های عرضه و تقاضای تكنولوژی . در این سیستم اطلاعات مربوط به بازار تكنولوژی (عرضه و تقاضا) ذخیره شده است و شامل تكنولژی های پیشنهادی (عرضه وتقاضا) سرمایه گذاری مشترك ، فرصت ها و درخواستهای تكنولوژی است .
● پایگاه داده های یونیدو . این پایگاه یك مركز ارجاعی برای داده های آماری در بخش های تولیدی است و اطلاعات مربوط به بیش از 80 كشور جهان در این پایگاه قابل دسترسی است.
● سیستم اطلاعات ارتقاء سرمایه گذاری ( INPRIS ) . این سیستم شامل 6 فایل كامپیوتری شده است .
1- فایل پروژه ها : شامل اطلاعات بیش از 2700 پروژه پیشنهادی سرمایه گذاری صنعتی در كشور های در حال توسعه .
2- فایل سرمایه گذاران : شامل یك راهنما با بیش از 3000 شركت خصوصی و دولتی آماده سرمایه گذاری صنعتی .
3- فایل بانك ها و موسسات مالی توسعه : شامل یك راهنما با بیش از 600 بانك و موسسه مالی توسعه .
4- فایل موسسات و سازمانها : شامل وزارت خانه های صنعتی ، سازمان های مرتبط با صنعت و آژانسهای ارتقاء سرمایه گذاری صنعتی .
5- فیل شركت های سودده : شامل شركت های بالقوه سودده در كشور های در حال توسعه .
6- فایل داده های عمومی كشورها : شامل اطلاعات عمومی در مورد كشورها به ویژه در زمینه های صنعتی ، مالی ، سرمایه گذاری ، توسعه ، برنامه ریزی و … .
●
برچسب:
نویسنده: بهمن امرايي عباسي